Πότε και πώς οι σκέψεις βλάπτουν την υγεία μας

Παρασκευή, 13 Μάρτιος 2020 22:57 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Πότε και πώς οι σκέψεις βλάπτουν την υγεία μας

Μπορεί το μυαλό µας να αλλάξει τη ζωή µας; Ο Ιπποκράτης, τα είχε πει από παλιά: «Είναι πιο σημαντικό να γνωρίζουμε τι είδους άτομο έχει μια ασθένεια από το να γνωρίζουμε τι είδους ασθένεια έχει».

Το πώς μπορεί να επιδράσει η σκέψη µας στο σώμα είναι αποδεδειγμένο µε τα πειράματα που έχουν γίνει από τους επιστήμονες µε τη χρήση ψευδοφαρµάκων για παράδειγμα. Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η θετική αντίδραση των ασθενών ακόμη και η ίαση τους µε τη χρήση μιας… καραμέλας (placebo). Και αντίστοιχα, το πώς ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να «σαμποτάρει» τον εαυτό του µε τη δύναμη της αρνητικής σκέψης.

Η δύναμη της πίστης
Η θετική συναισθηματική στάση είναι περισσότερο σύμφωνη με την καλή υγεία, ενώ η αρνητική στάση ανοίγει την πόρτα στην αρρώστια και στην υποτροπή. Κάθε έμβιο ον έχει έμφυτη την ιδιότητα της ομοιόστασης, που είναι η αυτόματη ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες στο εσωτερικό του παρά τις εξωτερικές μεταβολές.

Μόνο με μια ισορροπημένη ζωή είναι δυνατή η ομοιόσταση. Έχουν διατυπωθεί πολλές ερμηνείες που επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί ένα ψευδοφάρμακο έχει αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα. Οι περισσότεροι ερευνητές, πάντως, συμφωνούν ότι η σημαντικότερη παράμετρος που προσδίδει πραγματική θεραπευτική δράση σε ένα placebo είναι η πίστη.

Η προσμονή αυτή επενεργεί θετικά στον οργανισμό μας και πάνω από όλα στο μυαλό μας: φαίνεται πως η πίστη, ότι θα γίνουμε καλά, έχει πραγματική βιολογική επίδραση στον οργανισμό. Όταν κάποιος έχει την πεποίθηση ότι λαμβάνει μια θεραπεία που θα τον βοηθήσει, ο εγκέφαλός του αντιδρά όπως αν όντως ένιωθε ανακούφιση.

Όταν το σώμα υποφέρει από τις κακές σκέψεις
Πολλά συναισθήματα που έχουν σχέση με τον φόβο προκαλούν κυκλοφορικά προβλήματα: «Πάγωσε το αίμα μου» λέμε όταν βιώνουμε κάτι τρομακτικό, και πράγματι μπορεί να έχουμε υπόταση ή υποθερμία. «Με έπιασε η καρδιά μου» σημαίνει ότι βιώνουμε έναν ψυχικό πόνο που αν παρατείνεται μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε κακή κυκλοφορία, έμφραγμα και άλλα προβλήματα.

Τα συναισθήματα προκαλούν αλλαγές στις βιοχημικές αντιδράσεις του οργανισμού, λένε οι βιολόγοι. Σήμερα η επιστήμη αποδέχεται ότι ο νους έχει τη δύναμη να αλλάξει τη φυσιολογία του σώματος, να επηρεάσει τα επίπεδα των ορμονών, καθώς και την πορεία της θεραπείας.

Nocebo effect
Στη δεκαετία του ‘70, ένας ασθενής, ο Sam Shoeman, πέθανε λίγο μετά τη διάγνωση των γιατρών του ότι είχε καρκίνο στο συκώτι. Προς έκπληξη όλων, όμως, η νεκροψία έδειξε ότι ο Shoeman δεν θα μπορούσε να έχει πεθάνει από τον καρκίνο, καθώς ο όγκος που είχε ήταν πολύ μικρός και περιορισμένος, οπότε και ανίκανος να τον σκοτώσει.

Από τι είχε πεθάνει τελικά; Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αιτία του θανάτου του δεν ήταν ο καρκίνος, αλλά η πεποίθησή του ότι πέθαινε εξαιτίας του.

Αντίστοιχα, υπάρχουν ασθενείς που βιώνουν ιδιαίτερα άσχημες παρενέργειες μετά τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων ή θεραπειών μόνο και μόνο επειδή τις φοβούνται.

Πώς εξηγούνται όλα αυτά; Με το nocebo, μία λέξη που περιγράφει αυτό που κάνει κακό εξαιτίας της πεποίθησης ότι είναι επικίνδυνο. Πρόκειται για το ακριβώς αντίθετο φαινόμενο από το placebo, όπου κάτι μας κάνει καλό μόνο και μόνο επειδή πιστεύουμε σε αυτό.

Όταν βιώνουμε το nocebo effect, μας δημιουργείται η ιδέα ότι κάτι πρόκειται να μας κάνει κακό, σωματοποιούμε την ιδέα και, τελικά, πράγματι το παθαίνουμε. Μάλιστα, ολλανδική μελέτη έδειξε ότι οι ασθενείς τείνουν να θεωρούν ότι τα κόκκινα και τα πορτοκαλί χάπια είναι πιο αποτελεσματικά από ό,τι τα μπλε και τα πράσινα, που τους φαίνονται λιγότερο χαρούμενα. Ρόλο παίζει, επίσης, και η «φήμη» ενός φαρμάκου. Η πενικιλίνη είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα, καθώς είναι γνωστό ότι προκαλεί συχνά αλλεργίες. Το 10% των ασθενών που μπαίνουν στο νοσοκομείο αναφέρει ότι είναι αλλεργικό στην πενικιλίνη. Στην πραγματικότητα, όμως, το 97% από αυτούς δεν παρουσιάζει καμία αντίδραση όταν έρθει σε επαφή με το εν λόγω φάρμακο.

Δουλεύουμε υπέρ μας
Οι ψυχοθεραπευτές συχνά θέτουν ένα ερώτημα: Από τη στιγμή που οι σκέψεις και τα συναισθήματα μπορούν υποσυνείδητα να επηρεάζουν την υγεία και να συνδέονται με την αρρώστια, είναι δυνατόν η επίγνωση αυτών των σκέψεων και συναισθημάτων να χρησιμοποιηθεί συνειδητά για να επαναφέρει την υγεία;

Η απάντηση είναι ναι. Σε πολλές περιπτώσεις το άτομο, αν βρει το κλειδί που το απελευθερώνει από άλυτες συναισθηματικές συγκρούσεις, μπορεί να αλλάξει την κατάσταση της υγείας του.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα